ڕەشنووسەکانم

کۆد - مافی‌کۆپی
سەرناو	kurdishOSS-Bot، بژی!
ڕێکەوت	١٦٠١٤٦٦١٨٧

	بژین! دروود بۆ ئەو کەسانەی پڕۆژەی kurdishOSS-Bot یان نووسیوە. نازانم
	ئیدەی ئەم پڕۆژە لە پڕۆژەیەکی دیکە وەرگیراوە یان هی خودی
	نووسەرانیەتی. ئەگەر هی خۆیانە کە دووبارە بژین!

	زۆر جالبە بێ وەی کە ئەو کەسانەی پڕۆژەی سەرچاوەکراوەیان هەیە نێوی خۆیان
	لەم لیستەدا تۆمار بکەن، دەتوانن تەنیا لە بەشی topicی ڕیپۆیەکەیان‌دا
	بنووسن kurdish-oss و ئەم پڕۆژەیە دوای ماوەیەک بەم لیستەوە زیاد دەبێت.
	ئەمەش نیشانی پڕۆژەکەیان:
	
	https://github.com/DevelopersTree/kurdishOSS-Bot
	

	زۆر ئیدەیەکی جالبە.

	ئەمن تا ئێستا دوو ئیشکالم تێدا دیتۆتەوە کە حەل کردنەکەیان کارێکی سەخت
	نییە.

	یەکەم: دەبێ blacklist ێکی هەبێ کە ئەو بەکارهێنەرانەی کە قەسدی وەیان هەیە
	پڕۆژەهایەکی نامەڕبووت لەسەر ئەم پەڕە دابنێن، ڕیپۆیەکەیان یان یوزێرەکەیان
	لە blacklist بهاویشترێت و ڕێگەیان پێ نەدرێ پڕۆژەکەیان لەم لاپەڕەدا نیشان
	بدەن.

	دووهەم: فایلی 'index.js' بەشی description ی ڕیپۆیەکان هەر بەوشێوەی هەن
	بێوەی کە پێداچوونەوەیان بەسەردا بکا لە فایلی README.md دەنووسێتەوە. ئەوە
	لە حاڵێک دایە ئەگەر کەسێک تەگێکی HTML یان Markdown لە بەشی description
	ـەکەی دا بنووسێ، ئەم تەگانە بەشێوەی تێکست نیشان نادرێن و وەکوو تەگی HTML
	ڕێندێر دەکرێن. کە بەو کارەی دەتوانن تەواو شێوەی پەڕەی README.md بگۆڕن.

	ئیشاڵا کە ئەو دوو هەڵانەش بە زوویی چارەسەر دەکرێن. دووبارە دەڵێم بژی بۆ
	ئیدەتان و بژی بۆ کاری جوانتان.
سەرناو	display: standalone
ڕێکەوت	١٥٩٧٤١٠٤١١

	ئەگەر دەوهەوێ ماڵپەڕەکەتان وەکوو ئەپێکی ئەندرۆید ئیجرا ببێ نەک لەنێو
	تەبێکی وێبگەڕەکەتان، لازمە فایلێکی مانیفێست ساز کەن. لەبەشی <head>ی
	فایلی indexی htmlەکەتان بنووسن:
	
	<link rel="manifest" href="site.webmanifest">
	
	دوایە لە فایلی site.webmanifest دەبێ بەرامبەر optionی display بنووسن
	standalone.
	بۆ نموونە سەیری فایلی وێب‌مانیفێستی ئاڵەکۆک بکەن:
	
	https://allekok.ir/favicon/site.webmanifest
	
سەرناو	باسێک لەسەر ئاڵەکۆک
ڕێکەوت	١٥٩٦٧٢٥١٧٢

	ئاڵەکۆک بۆ هەیە؟ بۆ پەیدا بوو؟ ئەگەر ئەمن نەتوانم جوابی دەمەوە پێم وا
	نیە کەسی‌تر بتوانێ جوابی ئەو پرسیارە بداتەوە. چون بۆخۆم ئاڵەکۆکم ساز
	کردووە. تا ئەو جێیەی بتوانم هۆکاری بوونی ئاڵەکۆکتان بۆ شی دەکەمەوە.

	یەکێک لە هۆکارەکانی دانانی ئاڵەکۆک ئەوە بوو کە ئەمن خوێندنەوەی شێعرم
	لەسەر ڤەژینبوکس بەکەیفێ نەبوو. نازانم بۆ. بەڵام ئەوە ئەووەڵین هۆکار
	بوو. بۆ نموونە ئەمن خۆشیم لە نێوی ڤەژینبوکس نەدەهات. بەشی "بوکس"
	بەلامەوە زۆر ناشیرن بوو کە لەگەڵ وشەیەکی خۆش وەکوو "ڤەژین" تێکەڵ کرابێ.

	دووەم ڤەژینبوکس هیچ ڕێیەکی بە هیچ کەس بەتایبەت بەرنامەنووسەکان نەدەدا کە
	ئەو دەقانەی تایپیان کردوە، بەکاری بێنن. ئەگەر قەرار با تەنیا بۆ
	خوێندنەوە بایە، ئەو هەمووە زەحمەتی تایپ کردنەوەی نەدەویست. دەیانتوانی
	خوێنەرێکی PDF بەکار بێنن و خەڵکیش پەڕە پەڕە شێعرەکانیان خوێندبایەوە.
	بەڵام ئێستا کە تایپ کراون لانی کەم دەبێ ئیجازەی کۆپی کردنمان هەبێ بۆ
	وەی کە دووبارە ئەو شێعرەی تایپ نەکەینەوە.

	سێیەم ڕەخنەم لێ دەگرن کە ئەتۆ بێ‌ئیجازە ئەو شێعرانەت کۆپی کردوون. بەو
	قسەیان ڕا دیارە کە ئەمن زۆر زیاتر لەوان لە ڤەژینبوکسی حاڵیم. لە سایتی
	پێشووی ڤەژینبوکس‌دا ڕستەیەک نووسرابوو بەم شێوەیە:
	... تەنیا هۆی ئەوەی کە ئەم پڕۆژەمان(کۆکردنەوەو تایپ‌کردنی دەقی ئەدەبی و
	مێژویی) لە ویکی‌بوکس ئەنجام نەداوە، ئەوەیە کە مافی کۆپی‌ڕایتی ئەم
	بەرهەمانە زۆر ڕوون نییە...
	ئەم دەقەی سەرەوە لەوانەیە دروست ئەو شتە نەبێ کە لە ڤەژینبوکس‌دا نووسرابوو
	بەڵام شتێکی هاومانای ئەوە بوو.
	ئەمن لەو ڕستە کەڵکم وەرگرت و کووتم ئەگەر دەقێک لەسەر ویکی‌بوکس نووسرابێ
	ئەمن دەتوانم لەگەڵ ئاماژە بە سەرچاوەکەی کۆپی کەم. هەر بۆیە کۆپیم
	کردن. زۆریش کارێکی ئاسان نەبوو.
	
	چوارەم ڤەژینبوکس وەک بۆنبەستێک وایە. دەیتای خالس دەچێتە ژوور بەڵام
	دەیتای خالس نایەتە دەر. مەبەستم ئەوەیە کە ئەو کەسانەی کە شێعرەکان تایپ
	دەکەن، ئەو شێعرانە بە تێکست دەنێرن بۆ ڤەژینبوکس بەڵام ڤەژینبوکس تەنیا
	لەسەر سایتەکەیان دادەنێ و بە تێکست یان HTML یان هەر فۆرمەتێکی دی خودی
	دەقی شێعرەکەمان ناداتەوە.

	پێنجەم زۆرێک لە خەڵکی کوردستان کیبۆردی کوردییان نییە. یان ڕێنووسی
	ستانداری کوردی نازانن. هەر بۆیە بەشی گەڕانی ڤەژینبوکس زۆر بەسوود
	نییە. ئەمن دەمهەویست لە بەشی گەڕان‌دا هەر کەس هەر چۆنی پێی خۆشە بنووسێ
	حەتتا بەڕێنووسی غەڵەت؛ ئەمما بتوانێ ئەو شێعرەی مەبەستیەتی
	بیدۆزێتەوە. بەشی گەڕانی ئاڵەکۆک تا ئاستێک ئەو موشکیلەی تاووتووێ کردووە.
	
	شەشەم ڤەژینبوکس تەنیا هی ڤەژینبوکسە. مەبەستم ئەوەیە کە کەس ناتوانێ
	ماڵپەڕی ڤەژینبوکس بۆ سەر کامپیوتێڕەکەی داگرێ و ئەگەر شارەزایی هەبێ هەر
	جوورێکی پێی خۆشە بیگۆڕێ. بەڵام بەرنامەی ئاڵەکۆک کۆدەکانی کراوەن و هەر
	کەس پێی خۆش بێ دەتوانێ دایبگرێ. یان دەتوانێ شێعرەکان بەجوێ دابگرێ و
	بەکاریان بێنێ.

	حەوتەم ڤەژینبوکس بەرنامەی مۆبایل، دێسکتاپ و... نییە. هەر کەسەی پێی خۆشە
	جوورێک ئەو شێعرانە وەخوێنێ. لە گفتووگۆیەک کە لەگەڵ بەڕێز ئاسۆ مەحموودیم
	هەبوو، ئەو وای بۆ شی کردمەوە کە هۆکاری ئەم کارە ئەوەیە کە چون دەقەکانی
	ڤەژینبوکس دایمە پێداچوونەوەیان بەسەردا دەکرێ و باشتر دەبن و لە گۆڕانکاری
	دان پێمان باش نەبووە ئەپی مۆبایلی بۆ ساز کەیین. بەڵام ئاڵەکۆکیش هەر
	وایە. کافییە سیستەمێکی ئاپدەیتی بۆ دانێن کە شێعرەکان ئەگەر لەسەر سایت
	بەڕۆژ بوونەوە لەسەر ئەپەکەشتان بەڕۆژ ببنەوە. وەکوو ئەو کارەی کە ئەمن بۆ
	ئاڵەکۆکم کردووە.

	هەشتەم ڤەژینبوکس بەتەنێ بوو. مەبەست ئەوەیە نە هاوەڵێکی هەبوو نە
	ڕەقیبێک. لەو حاڵەتەی مەعموولەن هەر سایتێک بێ وردە وردە سست و کز و لاواز
	دەبێ. حەتتا ئەگەر ئاڵەکۆکیش بەتەنێ بایە هێندە تێ‌نەدەکۆشیم شێعری تازە
	لەسەر ماڵپەرەکەم دابنێم. هیچ نییە با ئاڵەکۆک بەدنێو بێ بەڵام شێعری زۆرتر
	بنووسرێنەوە. 

	وا بزانم ئەوەندە هۆکارە بەس بن تا ئێرە. من ئاگادارم کە ئاڵەکۆک زۆر کەم و
	کورتی هەیە. کە وایە خۆشحاڵ دەبم ئەگەر ئەو ئیشکالاتم پێ ڕابگەیێنن و
	هەروەها لە پتەوکردنی کۆدەکان و شێعرەکانی ئاڵەکۆک یارمەتیم بدەن. لەبیرو
	بێت کە ئاڵەکۆک هی هەمووتانە. ئێستا هەرکام لە ئێوە دەتوانن ئاڵەکۆکی خۆتان
	هەبێ، بێ وەی کە ئیجازەی منی پێویست بێ.
سەرناو	وێبکەم لە لینوکس‌دا
ڕێکەوت	١٥٩٦٧٢١٨٧٩

	بۆ وەی کە وێنەی وێبکەمەکەتان لە نێو فرەیمێک‌دا نیشان دەن، دەتوانن لە
	ffplay کەڵک وەرگرن. بەو شێوە:
	
	ffplay -f video4linux2 -i /dev/video0 -s [WxH]
	
	ffplay لە پەکەیجی ffmpeg دایە.
سەرناو	ئەلفوبێی کوردی
ڕێکەوت	١٥٨٩١٢١٥٢٥

	ستانداردی یونیکۆد: https://www.unicode.org/charts/PDF/U0600.pdf
	ستانداردی گشتی: http://unicode.ekrg.org/ku_unicodes.html
	پەراوێزی ویکیپیدیا: https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%86%D9%88%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C

	ئەلفوبێی ئارامی:
	ئ	 U0626
	ء	 U0621
	ا	 U0627
	ب	 U0628
	پ	 U067E
	ت	 U062A
	ج	 U062C
	چ	 U0686
	ح	 U062D
	خ	 U062E
	د	 U062F
	ر	 U0631
	ڕ	 U0695
	ز	 U0632
	ژ	 U0698
	س	 U0633
	ش	 U0634
	ع	 U0639
	غ	 U063A
	ف	 U0641
	ڤ	 U06A4
	ق	 U0642
	ک	 U06A9
	گ	 U06AF
	ل	 U0644
	ڵ	 U06B5
	م	 U0645
	ن	 U0646
	و	 U0648
	وو	 ????U	لە ئێستادا بە دوو 'و'یان دەنووسرێ: U0648|U0648
	ۆ	 U06C6
	ھ	 U06BE	یان	ه	U047
	ە	 U06D5
	ی	 U06CC
	ێ	 U06CE

	پەراوێزی ١، هەورامی:
	سەرچاوە: https://ckb.wikipedia.org/wiki/%DA%BE%DB%95%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C
	ڎ	 U068E
	ۋ	 U06CB
	ڼ	 U06BC
	ۊ	 U06CA
	ې	 U06D0
	ۍ	 U06CD
	
	پەراوێزی ٢، ژمارە:
	٠	 U0660
	١	 U0661
	٢	 U0662
	٣	 U0663
	٤	 U0664
	٥	 U0665
	٦	 U0666
	٧	 U0667
	٨	 U0668
	٩	 U0669
	
	پەراوێزی ٣، هێما:
	؛	 U061B
	،	 U060C
	؟	 U061F
	ـ	 U0640	یان	_	U005F
	٪	 U066A	یان	%	U0025
	«	 U00AB
	»	 U00BB
	ئەم هێمایانەی خوارەوەم لە هیچ کام لە ستانداردەکان نەدیوە، بەڵام لەوانەیە
	پێویست بن.
	٬	 U066C	ARABIC THOUSANDS SEPARATOR	جوێ کەرەوەی ژمارە
	؍	 U060D	ARABIC DATE SEPARATOR		جوێ کەرەوەی ڕێکەوت(تاریخ)
سەرناو	تەختەکلیلی کوردی
ڕێکەوت	١٥٨٨٩٨٢٩٠٥

	لە سەر کامپیوتێڕی من کە Operating System ـەکەی Arch linux ـە، ١٤ جۆر
	کیبۆردی کوردی لەسەرە! ئەم کیبۆردانە بەشێکن لە پەکەیجی xkeyboard-config.
	ئادرسی ڕیپۆیەکەیان لاپەڕەی خوارەوەیە:
	
	https://gitlab.freedesktop.org/xkeyboard-config/xkeyboard-config
	
	نازانم دەبێ چی لێ بکەم...
	جا دوایە بۆ کوردی سۆرانی دوو جۆر ئەلفوبێ هەیە کە ئەڵبەتە فەرقێکی
	ئەوهایان نییە. پێم وا بێ تەنیا جیاوازیان پیتی 'هـ'یە. دڵنیا نیم. بەڵام
	یەکەمیان لەلایەن ماڵپەڕی خوارەوەیەو هەروەها فراوانترینیشە:
	http://unicode.ekrg.org
	دووهەمیان لەلایەن ویکیپیدیای کوردییە. کە لە لاپەڕەی خوارەوەدا باسیان لێ
	کردووە:
	
	https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%86%D9%88%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C
	
	کە بە بڕوای من ئەو گۆڕانکاریانەی ویکیپیدیای کوردی زۆر بەجێیە.
	هەوڵی بوونی یەک کیبۆردی کوردی یان نهایەتەن دوو دانە(ئارامی، لاتین)
	لەکاتی دامەزراندنی Linux و پەکەیجی X Server دا ئاواتی منە، بەڵام لە
	توانای من خارجە. جارێ چەند هەڵەی بچووک کە لە کیبۆردەکە دایە، بەرامبەر
	بەو دوو ستانداردەی پێشوو چاک دەکەمەوە. ئەوی دی ئیدی بڕیاری لەدەست من دا
	نییە.  بەڵام واقەعەن ئینسان سەری لێ دەشێوێ لە کاتی دامەزراندنی
	وەشانەکانی Linux دا کە کام کیبۆردەی هەڵبژێرێ و هیچیشیان لە ژێر نێوی
	زمانی کوردی دا نین. ئێران ٤جۆر کیبۆردی کوردی هەیە، ئێراق ٤جۆر، تورکیە
	٣جۆر، سورییەش ٣جۆری جیاوازی هەیەو ئەگەر ئینسان شارەزا نەبێت سەری
	لێدەشێوێ. بۆ نموونە پێم وابێ لەو کیبۆردانەی کوردی ئێران‌دا تەنیا
	یەکدانەیان ڕێنووسی ئارامییە. بە بڕوای من وا باشترە، هیچ نییە با تەواوی
	ئەو کیبۆردانە هەبن، بەڵام یەک کیبۆردیش هەبێ بەنێوی کوردی ستاندارد و ڕوون
	بێ لای بەکارهێنەر کە ئەگەر دەیهەوێ ستاندارد بنووسێ ئەم کیبۆردەی دەبێ
	هەڵبژێرێ.

	یەک شتی دیش؛ بڕیاردان لەسەر کیبۆردی کوردی یان دەبێ لەلایەن حکومەتەوە بێت
	یان دەبێ کۆبوونەوەی لەسەر بکرێ. ئێمە کە لە حکومەت دا نین بەڵام دەتوانین
	کۆبوونەوەی لەسەر بکەیین.
سەرناو	پایتۆن وەشانی ٣ و ٣ بۆ سەرێ
ڕێکەوت	١٥٨٨٤٠٥٣٦٩

	تکایە، تکایە، تکایە. ئەگەر ڕێی هەیە بەرنامەکانتان بە پایتۆنی ٣ و ٣ بۆ
	سەرێ بنووسن. چون وەشانی ٢ چی دی لە لایەن python.org پشتیوانی ناکرێ.
سەرناو	گرووپ‌بەندی Repository ـەکان لە گیت‌هاب‌دا
ڕێکەوت	١٥٨٦٨٠٨٤٨٣

	حەتمەن بۆ ئێوەش هاتۆتە پێش کە بچنە Tabی Repository و سەرتان لێ بشێوێ لەو
	هەمووە ڕیپۆیانەدا. دەبێ گیت‌هاب چارێک‌مان بۆ وەبینێ کە بتوانین
	ڕیپۆیەکانمان گرووپ‌بەندی کەین. وا بزانم gitlab.com ئەو کارەی کردووە.
سەرناو	گۆڕینی ئەلفووبێی نووسراوەیەکی کوردیی سۆرانی لە ئارامی بۆ لاتین
ڕێکەوت	١٥٨٦٧١٧١٢٨

	وا دێتە بەرچاو کە ئەم کارە زۆر ئاسان بێ. بەڵام دوای ماوەیەک تێ دەگەیین
	کە مەحاڵە!
	تا ئێستا بەوەی گەییشتووم:
	
	
	if(!(is_x(str, ["و","وو","ی","یی"]) ||
	   (prev_ch == ch_v && !next_v && ch_v != L(str, pos-2))) && 
	      (pos == 0 || prev_v || next_v ||
	         (prev_ch != ch_n && !is_v(L(str, pos+2)) && pos !== 1 &&
		    (is_v(L(str, pos-2)) && prev_ch == "y")))) /* CONSONANT */
	else /* VOWEL */
	
سەرناو	کامپیوتێڕ بەکەڵکی چ دێ؟
ڕێکەوت	١٥٨٦٧١٦٩٥٠

	هیچ.
	کامپیوتێڕ هەمووکارێکی هیچ‌کارەیە. تا ئێستا هەبوون و نەبوونەکەی وەک
	یەکن. لەوانەیە ڕۆژێک بێ بەدڵ پێویستیمان پێ بێ.
سەرناو	نیشان‌دانی ڕاست بۆ چەپی README.md لەسەر گیت‌هاب
ڕێکەوت	١٥٨٦٥٣٤٨٤٠

	تەنیا لە خەتتی یەکەم‌دا بنووسن: <div dir=rtl>
	دوایە خەتتێک بەجێ بێڵن. لەبیرو بێ زۆر گرینگە حەتمەن خەتتێک بەجێ بێڵن و
	لە خەتتی دوای وی ڕا دەست بە نووسین بکەن. سەرنج بدەن کە ئەگەر تەنیا ' '
	لە ئاخیری خەتتەکەدا بەکاربێنن، کارێ ناکا و حەتمەن دەبێ خەتێک بەجێ بێڵن.
	ئەو نوکتەی لە ئەم لاپەڕەدا فێر بووم:
	
	https://github.com/layik/git-kurdi/blob/master/README.md
	
سەرناو	سەرچاوەی دراوە(Data) بۆ زمانی کوردی
ڕێکەوت	١٥٨٦٢٣٣٩٣٤

	هەر ئەو جۆرەی دەزانن زمانی کوردی یەکە(بە گومانم). مەبەست ئەوەیە زمانێک
	هەیە بە نێوی کوردی کە کۆمەڵێکی زۆری زاراوەی جۆراوجۆر هەیە. هەر لە گۆرانی
	و موکریانیەوە بگرە هەتا دەچێتە کورمانجی سەرێ. ئەگەر وای دابنێیین کە
	هەورامی و ئیلامیش زاراوەیەک لە زمانی کوردین هەر هێندەی دیش فراوان و
	دەوڵەمەند و ئەڵبەتە تێکەڵ دەبێ. یەک شتی دیش کوردی بە دوو خەتتیش دەنووسرێ و هەر
	دووک خەتتەکەش کۆمەڵێکی زۆری نووسەر و خوێنەر هەیە. جا ئێستا ئەگەر ئێمە بمانهەوێ
	بۆ نموونە بەرنامێکی ئاسایی بنووسین کە پێداچوونەوە بەسەر دەقی نووسراوەیەک‌دا
	بکا. با وای دابنێیین دەمانهەوێ تەنیا وشەکانی زاراوەی موکریان بە دروست بگرێ و
	وشەی زاراوەکانی‌تر بە هەڵە دانێ. بۆ ئەم کارە ئەگەر ئێمەی بەرنامەنووس نەمانهەوێ
	زۆر سەری خۆمان بێشێنین، کارێک کە دەیکەیین ئەوەیە کە لە وشەنامەی وشەکانی زاراوەی
	موکریانی دەگەڕێین و دوای وەی کە دۆزیمانەوە، بەرنامەکەمان چەرخێک بەنێو وشەکان
	لێدات و وشەکانی زاراوەی موکریان جوێ کاتەوە.
      	زۆرباشە. وا دیارە هیچ کێشەیەک نەبوو. بەرنامەکەمان حازرە. بەڵام ئەدی
      	وشەنامەکەی لە کوێ بێنین؟ نازانم. کەس نازانێ. لە هیچ جێیەکیشم نەدیتوە.
سەرناو	تکایە ئاماژە بە ئیجازەنامەی کارەکەو بکەن
ڕێکەوت	١٥٨٦١١٢٠١٧

	تکایە هەوڵ بدەن ئەگەر کارێک دەکەن، هونەرێک دەخوڵقێنن، شتێک ساز دەکەن؛
	بنوسن کە ئەمن تا فڵان ئاستەی ئیجازەی بەکارهێنان بە بەکارهێنەران/خوێنەران دەدەم.
	بۆ نموونە دەتوانین بنوسین کە ئەمن مافی کۆپی‌کردنی کارەکەم تەنیا بە کت‌وپڕی
	بەو مەرجەی نێوی من/بەرنامەنووس لەگەڵ کارەکەم بڵاو کەنەوە، بە هەمووکەس
	دەدەم.
	یان دەتوانن یەکێک لەو هەزاران لایسەنسە(License) بەناوبانگانەی هەن
	بەکاربێنن. وەکوو: لایسەنسی MIT یان GPL یان ... . بۆ زانیاری زیاتر سەردانێکی
	لاپەڕەی خوارەوە بکەن:	
	
	https://choosealicense.com